woensdag 14 oktober 2020

AG-Fontyslezing: Nederlanders wereldkampioen zitten

Roderick Wondergem op zijn 
promotie met
champagne in eigen tuin
Wetenschap, cultuur en maatschappelijke ontwikkelingen staan hoog op de interesselijst in het AG. In dat kader was begin dit jaar ook de eerste AG-Fontys Lezing gepland. Deze nieuwe samenwerking met de Fontys Hogeschool is bedoeld om de winnaars van de drie Fontys-onderzoeksprijzen een platform te geven om hun onderzoeksresultaten te presenteren. Daarmee wil het AG meer bekendheid geven aan het feit dat op hogescholen, net als op universiteiten, interessant onderzoek wordt verricht. 

Corona zette in maart een streep door de geplande lezing. Maar eind september kwam het er alsnog van om één van de drie onderzoekers aan het woord te laten. Roderick Wondergem, docent bij de Fontys Paramedische Hogeschool, promoveerde deze zomer op zijn onderzoek naar beweeggedrag bij mensen na een beroerte.
Zijn promotie deed Wondergem, ook al vanwege corona, in juni online, vanuit huis voor de camera, in rokkostuum en met achteraf champagne voor beperkt gezelschap in eigen tuin. Zijn opponenten zaten elders online, net als het publiek. "Dat was best lastig. Als je antwoord geeft, wil je toch de reacties en de lichaamstaal van mensen kunnen zien. Aan de andere kant: er was wel veel meer publiek dan er geweest zou zijn als het de zaal plaats had gevonden. Dat was wel weer leuk."

Bij de lezing kon hij zijn resultaten gelukkig wel voor een zaal met publiek presenteren. Zijn boodschap was een beetje deprimerend: Nederlanders blijken wereldwijd namelijk kampioen zitten te zijn.
De kwalijke kanten daarvan compenseer je volgens Wondergem niet door enkele malen per week intensief te sporten en zelfs niet als je buiten het zitten de rest van de tijd behoorlijk actief bent, bijvoorbeeld door te veel te fietsen. Meer dan 7,5 uur per dag zitten is eigenlijk ongezond, en wie meer dan 9,5 uur zit, ziet zijn kansen op hart- en vaatziekten exponentieel stijgen. Zelfs alleen maar regelmatig staan is een stuk gezonder dan uren achtereen zitten.
Het is al moeilijk om gezonde Nederlanders een regelmatig beweegpatroon aan te leren. Maar bij de onderzoeksgroep waar Wondergem zich op richtte, mensen die een beroerte hebben gehad, is dat vaak nog moeilijker, terwijl het belang voor hen misschien nog wel groter is dan ooit: per slot van rekening gaat het om mensen die al lijden aan een hart- en vaatziekte.
Genoeg mensen beginnen vol goede moed aan meer bewegen, zegt Wondergem: "Maar de ervaring leert dat dat twaalf weken goed gaat, en dat er drie maanden later niets meer van beklijft." Zijn onderzoek draaide erom wel een duurzame gedragsverandering tot stand te brengen.
"Daarbij is belangrijk: elke beweging telt, ook staan. Het gaat er echt om: hoe minder we zitten, hoe beter. Vijf minuten bewegen per uur is anderhalf uur per dag meer bewegen", aldus Wondergem. Voor een deel van zijn onderzoeksgroep is dat al een enorme verbetering. "Sommige mensen zitten echt de hele dag."
Om mensen na een beroerte in beweging te krijgen en te houden, ontwikkelde Wondergem een activiteitenmonitor, zeg maar een geavanceerd fitnesshorloge. De monitor meet zowel beweging als het zitten en geeft zo inzicht in het hele beweegpatroon. "Daarnaast kan het apparaatje feedback geven en bijvoorbeeld een trilsignaal als iemand een bepaalde tijd stilzit.
Bij de monitor hoort ook een app die de gegevens bijhoudt, maar die ook verbonden is met de behandelende fysiotherapeut. Daarnaast biedt de app video's waarvan mensen meer over bewegen leren en gemotiveerd worden.
Na de nodige testen was het de bedoeling om de monitor op korte termijn daadwerkelijk in te gaan zetten. Maar ook daar weer: corona. Vanwege de tweede golf denkt Wondergem dat dat waarschijnlijk wat langer zal duren.

Die tweede golf heeft voorlopig helaas ook weer een einde gemaakt aan de AG-lezingen in de zaal. Maar online gaat het AG gewoon door. Kijk voor meer informatie op de website