woensdag 14 oktober 2020

AG-Fontyslezing: Nederlanders wereldkampioen zitten

Roderick Wondergem op zijn 
promotie met
champagne in eigen tuin
Wetenschap, cultuur en maatschappelijke ontwikkelingen staan hoog op de interesselijst in het AG. In dat kader was begin dit jaar ook de eerste AG-Fontys Lezing gepland. Deze nieuwe samenwerking met de Fontys Hogeschool is bedoeld om de winnaars van de drie Fontys-onderzoeksprijzen een platform te geven om hun onderzoeksresultaten te presenteren. Daarmee wil het AG meer bekendheid geven aan het feit dat op hogescholen, net als op universiteiten, interessant onderzoek wordt verricht. 

Corona zette in maart een streep door de geplande lezing. Maar eind september kwam het er alsnog van om één van de drie onderzoekers aan het woord te laten. Roderick Wondergem, docent bij de Fontys Paramedische Hogeschool, promoveerde deze zomer op zijn onderzoek naar beweeggedrag bij mensen na een beroerte.
Zijn promotie deed Wondergem, ook al vanwege corona, in juni online, vanuit huis voor de camera, in rokkostuum en met achteraf champagne voor beperkt gezelschap in eigen tuin. Zijn opponenten zaten elders online, net als het publiek. "Dat was best lastig. Als je antwoord geeft, wil je toch de reacties en de lichaamstaal van mensen kunnen zien. Aan de andere kant: er was wel veel meer publiek dan er geweest zou zijn als het de zaal plaats had gevonden. Dat was wel weer leuk."

maandag 28 september 2020

De literaire kring: geen doorsnee boekenclub

Nederlands-Indië is een populair thema
in de literaire kring
Foto: Tropenmuseum
Een doorsnee boekenclub kun je de literaire kring van AG-Eindhoven niet noemen. Niet alleen staan er altijd literaire klassiekers op het programma, iedere bijeenkomst begint bovendien met een diepgaande inleiding over het gelezen werk en de schrijver. "De helft van die inleidingen wordt gegeven door mensen van buitenaf, vaak lectoren die gespecialiseerd zijn in een bepaald onderwerp, de andere helft door een van onze leden", zegt cultuurwetenschapper en voormalige docente Nederlands Vivian de Poorter. 

Samen met Paul de Leeuw leidt De Poorter sinds enkele jaren de literaire kring die in 2007 ontstond. "Uitgangspunt waren en zijn klassieke Nederlandse literatuur en klassiekers uit de wereldliteratuur die in Nederlandse vertaling verkrijgbaar zijn", zegt ze.  Dat betekent dat Nederlandse schrijvers en dichters als Vestdijk en Slauerhoff weer uit de kast komen, maar ook Kafka en Zola. Beiden vinden het belangrijk dat er boeken uit verschillende taalgebieden op het programma staan. "Vroeger ging het echt om oude klassiekers, maar tegenwoordig komen ook moderne klassiekers aan bod", zegt De Poorter. Serieuze literatuur is wel het uitgangspunt. "Lichtvoetige kost is het nooit echt."

woensdag 9 september 2020

Erepenning voor jarig AG

Koninklijke erepenning voor 
jarig AG Eindhoven
"Alle afgestudeerde academici zijn welkom." Zo luidde de uitnodiging die een paar maanden na het einde van de oorlog tot de oprichting van een academisch genootschap in Eindhoven zou leiden. Er is in de 75 jaar sinds die oprichting veel veranderd in AG Eindhoven. Maar één ding is altijd hetzelfde gebleven: het genootschap leefde toen en leeft nog steeds dankzij al die leden die zich als vrijwilliger inzetten en activiteiten organiseren.
Dat jubileum had uiteraard groots gevierd moeten worden, maar corona gooide roet in het eten. Wat wel doorging: het bezoek van de Eindhovense locoburgemeester Monique List-De Roos, die begin september aan het AG de koninklijke erepenning uitreikte als erkenning van het belang van het AG voor Eindhoven. 
Helaas strooide corona ook daar roet in het eten, want de uitreiking vond noodgedwongen plaats in een beperkt gezelschap van honoraire leden. Bij een organisatie die volledig draait op de onvermoeibare inzet van de leden betekende dat toch een domper op die feestelijke gebeurtenis.

De oprichting van AG Eindhoven 75 jaar geleden kwam voort uit het initiatief van een aantal medewerkers van het Natlab, het laboratorium van Philips. Het doel destijds was 'de behartiging van de algemene en culturele belangen der academici in Eindhoven en omgang en bevordering van de onderlinge samenwerking'. 
Het was voorjaar 1945 en Noord-Nederland was nog niet bevrijd. Eindhoven zelf was twee keer zwaar gebombardeerd en Philips, maar ook de rest van het Eindhovense bedrijfsleven, zette de schouders onder de wederopbouw van onderneming en stad. Daarvoor trok Philips veel hoger opgeleid personeel van buiten Eindhoven aan en die mensen klaagden al snel over het gebrek aan cultureel, maar ook wetenschappelijk aanbod in de stad. Zelf iets opzetten was de oplossing.

dinsdag 4 augustus 2020

AG Filosofie: vraagtekens leren zetten bij dingen die vanzelfsprekend lijken

Foto door form PxHere
De School van Athene
"De manier van denken die ik in de filosofiegroepen leerde, heeft mij erg geholpen bij de vraagstukken waarmee ik geconfronteerd werd als lid van de ethische commissie van het ziekenhuis waar ik werkte," zegt Dries Schellekens, een van drijvende krachten achter de filosofie lezingen en studiegroepen van het AG-Eindhoven. 

"Die commissie hield zich onder meer bezig met de ethische toetsing van het onderzoek dat plaatsvond. Voor zulk onderzoek worden patiënten gebruikt en in het verleden is zeker wel eens misgegaan hoe daarmee omgegaan werd."

Als voorbeeld noemt hij een onderzoek naar de vraag of de hormonen die een zwangere vrouw aanmaakt, ook in staat zijn de bloed-hersenbarrière te overschrijden. "Dat onderzoek heeft een hoop informatie opgeleverd, maar niet voor de vrouwen zelf. Dus de vraag is dan: moet je het doen, heeft het zin? Filosofie heeft mij echt gestimuleerd om vraagtekens te zetten bij dingen die in die tijd zo vanzelfsprekend waren." 

Minstens even nuttig bleek filosofisch denken bij de ethische discussie over bepaalde behandelingen. "Zo kregen we de vraag voorgelegd of we als ziekenhuis mee moesten werken aan de zwangerschap van een vrouw die een sterke kinderwens had, maar na een vorige zwangerschap ook het dwingende advies niet meer zwanger te worden omdat ze een reëel risico had te overlijden." Omdat de eerdere zwangerschap tien jaar daarvoor had plaatsgevonden, stemde het ziekenhuis uiteindelijk in en beviel de vrouw uiteindelijk van een gezond kind. 

Schellekens is inmiddels gepensioneerd en houdt zich niet meer bezig met medisch-ethische kwesties, maar zijn liefde voor de filosofie is onverminderd, net als zijn overtuiging dat filosofie ons verder helpt met het nadenken over belangrijke maatschappelijke vraagstukken. Als voorbeeld noemt hij het socratische gesprek, bedoeld om fundamenteel te luisteren en te denken, zonder de ander daarbij te willen overtuigen. 

Filosofie is sinds decennia een sterke poot van AG-Eindhoven. Naast meerdere filosofielezingen zijn er dit jaar acht filosofiegroepen. Er is een werkcollege, waarbij een filosoof echt als docent optreedt en er zijn studiegroepen onder begeleiding van een filosoof. Daarnaast is er een zelfsturende studiegroep zonder begeleider, waar de deelnemers beurtelings zelf een bijeenkomst voorbereiden. Die aanpak is trouwens ook typerend voor veel andere AG-groepen.

zaterdag 25 juli 2020

Duale lezingen maken AG corona- en toekomst-proof

Virtuele rondleiding door de Sagrada Familia tijdens
 de online AG-zomerlezing over corona in Spanje.

Nieuwe plannen en kansen zijn een onverwacht bijeffect van de corona-lockdown die AG-Eindhoven samen met de rest van Nederland half maart stillegde. De online-activiteiten die de sociëteit aanvankelijk uit nood ontwikkelde, bleken zo succesvol dat er nu hard aan gewerkt wordt om activiteiten als lezingen, maar ook debatgroepen, in toekomst niet alleen live, maar ook online aan te bieden. Of beter 'duaal': gelijktijdig zowel in het gebouw als via videoconferencing.
De dubbele opzet van AG-Duaal heeft de toekomst is, de overtuiging van Richard de Groot en Bernard Grevink, twee van de drijvende krachten achter het lezingenprogramma van het AG. Duaal is niet alleen een antwoord op de problemen die voort zijn gekomen uit corona, maar opent ook nieuwe mogelijkheden. 
Op 11 maart, enkele dagen voor de officiële Nederlandse lockdown, besloot het AG uit eigen beweging al uit voorzorg alle activiteiten in het gebouw op te schorten. Met zwaar gemoed, dat wel, want daarmee viel een heel programma in het water, niet alleen lezingen, debatgroepen en cursussen, maar ook activiteiten als theater, bridge en borrels en alle plannen voor het feestelijke 75-jarige lustrum. Kortom, al die sociale ontmoetingen en contacten die de kern van de sociëteit vormen. 

dinsdag 7 juli 2020

Een goede traditie: de AG-kunstprijs

Katrein Breukers
Een berichtje via Facebook: “Hee Liesbeth, wel leuk, ik heb deze week met Katrein samengewerkt op Unfair! We zijn er samen te zien nu.”
Dat moet ik even toelichten. De ‘ik’ is Thomas Kuijpers, winnaar van de AG-kunstprijs in 2015. Zijn installatie When the Twins were still beautiful (2014) nam destijds een aardig deel van de foyer van het AG-gebouw aan de Parklaan in Eindhoven in beslag. Katrein Breukers won de kunstprijs in 2017. En Unfair betreft de kunstbeurs Unfair Amsterdam, een platform dat zich erop toelegt om opvallende, veelbelovende en boeiende hedendaagse kunstenaars (van vandaag en morgen, zoals ze zelf zeggen) ondersteunen en promoten.
Natuurlijk heeft Thomas met meer kunstenaars samengewerkt, maar dat hij nu juist samen Katrein als andere AG-kunstprijswinnaar op dit bijzondere platform te zien is … dat geeft me als curator van het AG toch een mooi gevoel. 
Beiden zijn gelukkig vaker in Eindhoven te zien. Katrein had vorig jaar een werkperiode in de Fabriek en komende week opent in het Albert van Abbehuis een tentoonstelling met onder meer werk van Thomas. Later deze maand geeft hij daar ook een artist talk.
Die AG-kunstprijs heeft inmiddels een behoorlijke traditie.  Het idee voor de prijs, die voor het eerst in 1990 werd uitgereikt, komt voort uit de maatschappelijke betrokkenheid van het AG, dat jonge kunstenaars uit de regio Eindhoven wil aanmoedigen om de door hun ingeslagen weg voort te zetten en zich als kunstenaar in de maatschappij te presenteren. Tot de ontvangers tot nu toe behoorden beeldend kunstenaars, maar ook musici en een dichter.

maandag 22 juni 2020

Zand tussen de tanden

Foto Runa Hellinga
Groote Heide
Bietjes, sla, andijvie, radijsjes, eieren: onze eerste oogst van eigen boerderij. Nou ja, eigen: ik, en met mij mijn gezin, zijn sinds kort mede-eigenaar van herenboerderij de Groote Heide. Het is het directe gevolg van een online AG-Lezing Duurzaamheid eind mei over herenboerderijen, een recent initiatief waarmee je ook als stedeling deel kunt nemen in een duurzaam landbouwbedrijf.
De lezing van docent bedrijfskunde en herenboer Peter van Eck maakte zo enthousiast dat we anderhalve week later meeliepen met een rondleiding over De Groote Heide, de herenboerderij op Landgoed Cranendonck ten zuiden van Eindhoven, waarvan Van Eck een van de initiatiefnemers van is. Nog een dag later meldden we ons aan als nieuwe leden. En nu eten we dus voor het eerst onze eigen sla: knapperig en 's ochtends van het veld gehaald. We leren wel meteen om onze groente weer goed te wassen. Zand tussen bladeren en tanden, dat zijn we een beetje ontwend geraakt met al die kasgroente op substraat.
Bij een herenboerderij vormt een groep van pakweg 200 burgers gezamenlijk een coöperatie en investeert in een gemengd bedrijf. Ze pachten samen grond en nemen een boer in dienst voor de bedrijfsvoering. "De aanvangsinvestering was 2000 euro per familie", zegt Van Eck tijdens de lezing. Daaruit werden de eerste noodzakelijke investeringen gedaan, zoals de aankoop van tractoren en een grote diepvries. Daarnaast betalen de deelnemers maandelijk voor ieder familielid een vast bedrag. Wie vegetarisch eet, betaalt minder dan vleeseters. Dat geld gaat naar de lopende kosten, waaronder het salaris voor de boer.